E-öğrenme, Engelliler İçin Sunduğu Fırsatlar ve Öne Çıkan Projeler

Prof. Dr. Gonca Telli Yamamoto, Enocta A.Ş.

Uzaktan eğitim ve E-öğrenme içinde büyük bir potansiyel barındırmaktadır. Bu bağlamda uzaktan eğitim ve e-öğrenmenin engellilere sunduğu fırsatlar ve öne çıkan projeler üzerinde durmak istiyorum. Ancak önce kısaca E-öğrenmenin faydalarına değinmenin önemli olduğunu düşünüyorum. E-öğrenmenin faydaları;

  • Öğrenenin kurum kültürünü daha etkili algılaması
  • Zaman ve mekandan bağımsız olma
  • Eğitimde fırsat eşitliği ve süreklilik
  • Sınıf eğitimi öncesinde hazırlık, sonrasında pekiştirme
  • Tasarruf sağlama
  • Takip ve yönetimde kolaylık
  • Motivasyon ve çalışan memnuniyeti
  • Gelişen teknoloji ve yeni kullanıcı alışkanlıklarına uygunluk
  • Farklı öğrenme hızlarına ve öğrenme stillerine uygunluktur.

Bu faydaları engelliler noktasında değerlendirecek olursak, özellikle farklı özelliklerdeki engellilerin farklı öğrenme hız ve stillerine uygunluk konusundaki durumu değerlendirmek gerekiyor. Öte yandan e-öğrenmenin eğitimde fırsat eşitliğini sağlayıcı bir uygulama olmasının yanında özellikle karmaşık ve zor yaşama koşulları olan büyük şehirlerde yol ve trafik gibi zorlukları göz önünde bulunduracak olursak tüm kullanıcıları açısından tasarruf sağladığını söylemek mümkündür. Bunun yanında kurumsal olarak kullanıldığında ise kurumsal öğrenmeye kurum kültürüne ve çalışan motivasyonuna katkısı büyüktür.

Günümüzde E-öğrenme ayrıca eğitim ve gelişim günlük hayatın bir parçası olmanın yanında, aranan kaynağın bulunması ve ihtiyaç anında erişilebilmesi ve öğrenenin elinin altında olması gibi özelliklere sahiptir. Ayrıca altyapı sağlanabilen her noktadan yani her yerden her zaman öğrenme gibi bir yeteneğe de e-öğrenme ile sahip olunabilir. Ayrıca e-öğrenme yüz yüze ya da geleneksel öğrenmede fazla uygulanmayan küçük küçük öğrenme parçalarını da zamanla bir bütünlük oluşturabilecek halde sunulabilmesini de sağlar. Bu tarz öğrenmenin sosyal yönü sayesinde de insanlar öğrenirken, öğretebilme, çalışırken öğrenebilme ve öğrenirken çalışabilme gibi pek çok eylemi bir arada gerçekleştirme yetisine sahip olabilmektedir.

E-öğrenmenin tanımına bakacak olursak Avrupa Komisyonuna göre E-öğrenme uzaktan değişimi ve işbirliği için erişimi kolaylaştırarak öğrenmenin kalitesini artıran bazı olanak ve hizmetlerin Internet ve yeni multimedya araçları vasıtasıyla kullanılmasıdır (2001). Burada vurgulanan ve ele alınması gereken noktalar şunlardır;

  • Uzaktan bilgi değişimi
  • Uzaktan fikir değişimi
  • Uzaktan işbirliği
  • Kaliteli öğrenme

Geniş ölçekte tanıma göre E-öğrenme Abbad et al (2009) tarafından elektronik ortamdan gerçekleşen tüm öğrenmelerdir diye tanımlamaktadır. Daha dar tanımı ise dijital ortamda gerçekleşen her türlü öğrenmedir. E-öğrenmeyi günümüz teknolojileri sayesinde artık yaşamımızda daha yoğun bir biçimde algılamaktayız. Ayrıca E-öğrenmeyi teşvik eden nedenler olarak Eğitimleri tekrarlama ve pekiştirme imkanı, Eğitimlere istenen yer ve zamanda ulaşım, öğrenenlerin kendi hızında öğrenebilme imkanı ve yeni nesil öğrenme biçimlerine uygunluk gibi faktörler sıralanabilir (Bkz. Tablo1).

 

Tablo1. E-Öğrenmeyi Teşvik Eden Nedenler

Eğitimde sürdürülebilirlik Etkin ölçme ve değerlendirme
Evden, ofisten, her yerden 7×24 eğitimlere ve bilgiye sürekli erişim Eğitim verilerinin tutulma kolaylığı

 

Tüm öğrenenlere aynı standartta ulaşan bilgi Geniş kapsamlı gelişim kaynaklarının çalışan memnuniyeti ve motivasyonuna katkısı
Farklı öğrenme stillerine hitap eden içeriklerin geliştirilebilmesi Yeni nesil öğrenme biçimlerine uygunluk

 

Zamandan tasarruf Eğitimlere istenen yer ve zamanda ulaşım
Eğitimleri tekrarlama ve pekiştirme imkanı Öğrenenlerin kendi hızında öğrenebilme imkanı
Sınırlı bütçelerle daha fazla kişiye eğitim imkanı. Öğrenenlerin sınırsıza yakın kaynağa erişim imkanı

 

 

Engelliler ve E-öğrenme konusunu kullanacak kişiler açısından değerlendirecek olursak e-öğrenmeden yararlanılacak kişi ve gruplar aşağıdaki gibi sıralanabilir. Burada

  • Engellinin kendisinin öğrenmesi
  • Engellinin yakın çevresinin öğrenmesi
  • Engelliler ile ilgili profesyonel ve uzmanların öğrenmesi
  • Toplumun öğrenmesi söz konusudur.

Bunlar engellinin kendisinin, yakın çevresi olan anne baba, kardeş akraba, komşu vb nin, engellilerle ilgili bilimsel ve profesyonel çalışma yapan kişilerin ve/veya engelliler konusunda çalışacak olan uzmanların ve son olarak da toplumun öğrenmesi olarak planlanarak yönetilebilir.

Buna ilişkin olarak e-öğrenme farklı dönemler ve yaşlarda gerçekleşebilir. Bunlar

  • Okul öncesi
  • Okul dönemi
  • Okul sonrası
  • Akademik olarak sıralandırılabilir.

Ayrıca engel durum ve özelliğine göre uygulamalar gerçekleştirilebilir. Engellilik durumları kısaca aşağıdaki gibi belirtilebilir.

  • Görme Engelliler
  • Fiziksel Engelliler
  • İşitme Engelliler
  • Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Olanlar
  • Öğrenme Güçlükleri çekenler
  • Psikiyatrik/Psikolojik Sorunları olanlar
  • Konuşma ve Dil Sorunları olanlar
  • Travmatik Beyin Hasarları olanlar
  • Diğer Engel Grupları

Bunlara ilişkin olarak ise; örneğin Görme engelliler için altyazılar, seslendirme gerekirken, işitme engelliler için yazı veya işaret diline dönüştürücü programlar ya da otistikler için tekrar programları, ALS hastaları için bilgisayara yazdığı yazıların önceden ses sentezleme çalışması yapılmış insan sesi ile hoparlörlerden duyulmasını sağlayan cihazlar veya bedensel engelli olanlar için “EyeNavigator” göz takip sistemi gibi sistemler gibi farklı uygulamalar gerekmektedir.

Dünya’dan ve Türkiye’den Örnekler aşağıdaki gibi sıralanabilir;

Özellikle http://www.engelsizkariyer.com/ için konuşacak olursak Ekim 2011’de başlayan proje engelli istihdamını desteklemektedir. Bunu desteklerken Enocta Eğitim Platformu ve Enocta Katalogundan yararlanılmaktadır. Engellilerin iş dünyasında daha vasıflı bireyler olmasında öncülük edecek, bilgi, haber gibi istihdam ve kariyer hakkında zengin içerikli bilgi vererek rehberlik eden, işgücü piyasasında iş arayan engellilerle, engelli işçi arayan işverenlerin çevrimiçi internet ortamında buluştukları Türkiye’nin ilk Engelliler Kariyer ve İnsan Kaynakları portalidir. Çoğunluğu lise mezunu olan üyelerin kendilerini geliştirmeleri, çeşitli konularda farkındalık kazanmaları, aldıkları eğitimleri özgeçmişlerine yazarak iş bulma şanslarını arttırmaya çalışmaktadır. Mehmet Kızıltaş’ın kurmuş olduğu bu platformda 6423 kişi kayıtlıdır.

Yine Enocta Eğitim Platformunun kullanıldığı Microsoft Açık Akademi ise Yazılım konusunda girişimleri desteklemek ve farklı uygulama seviyelerinde uygulama ve yazılım geliştirmeye yönelik bir çalışma olup 101.915 kullanıcısı bulunmaktadır.

E-öğrenme engellilere kolaylık sağlayıcı ve destekleyici bir öğrenme metodu olarak artık güncel yaşamımızın olmazsa olmazı haline dönüşmektedir. Sonuç olarak engelleri aşmak veya tamamen ortadan kaldırmanın bir yolu da e-öğrenmeden geçmektedir. Bu yüzden konu uluslararası erişilebilirlik boyutunu da kapsar bir şekilde ele alınmalı ve yukarıda sunduğum başlıklara yönelik çabalar hızlandırılmalı, geliştirilmeli ve iyileştirilmelidir.

Sabırla dinlediğiniz için teşekkür eder saygılar sunarım.

KAYNAKÇA

Abbad, M. M., Morris, D., & de Nahlik, C. (2009). Looking under the Bonnet: Factors Affecting Student Adoption of E-Learning Systems in Jordan. The International Review of Research in Open and Distance Learning

Arkorful, V. & Abaidoo N. (2014). The role of e-learning, the advantages and disadvantages of its adoption in Higher Education. International Journal of Education and Research Vol. 2 No. 12 December 2014 http://www.ijern.com/journal/2014/December-2014/34.pdf erişim tarihi 5.10.15

European Commission (2001). The eLearning Action Plan: Designing tomorrow’s education. http://www.elearningeuropa.info .

http://www.engelsiz.itu.edu.tr/Icerik.aspx?sid=6480

http://www.smarttekas.com.tr/blog/item/110-stephenhawkingnasilkonusuyor.html

Kızıltaş, M. (2015). Engelleri Aşan Bir Portal: Engelsiz Kariyer, http://www.hurriyet.com.tr/gundem/28066257.asp erişim tarihi 07/10/2015.

Prof.Dr. Gonca Telli Yamamoto, Marmara Üniversitesi’nde Lisans ve Yüksek Lisans Eğitimini tamamlamıştır. Doktora çalışmalarını Anadolu Üniversitesi’nde Yükseköğretimde Pazarlama üzerine gerçekleştirmiştir. Doktora sonrasında Yeditepe Üniversitesi, Maltepe Üniversitesi ve Okan Üniversitesinde öğretim üyesi olarak Pazarlama, İşletme, E-ticaret gibi konularda dersler vermiştir. Okan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Bölümü ve Uzaktan Eğitim Merkezinin kuruculuğunu ve yapmıştır. Yamamoto ağırlıklı olarak mobil pazarlama, e-öğrenme ve bilgi teknolojileri konuları üzerinde çalışmalar yapmaktadır. Türkiye’de akademik açıdan e-öğrenme liderlerinden biri olan Yamamoto’nun Mobil Yaşam ve Uygulamaları ve özellikle mobil öğrenme konusunda çalışmaları sürmektedir. Türkiye Engelsiz Bilişim Platformu İstanbul Temsilcisi olan Yamamoto halihazırda Türkiye'nin E-öğrenme alanındaki ilk ve öncü şirketinde Enocta’da Akademik Programlar Koordinatörü olarak görev yapmakta ve çeşitli ulusal ve uluslararası projelerde freelance danışmanlıklarını sürdürmektedir.

Leave a reply:

Your email address will not be published.

Site Footer

Enocta Enocta